Kıble Nasıl Bulunur? Pusula, Güneş ve Kıble Açısı Rehberi

Son güncelleme: 13 Ekim 2026 · Yayımlayan: DODO İLERİ TEKNOLOJİ VE TİCARET A.Ş. (Mumin App) · Okuma süresi yaklaşık 3 dk

Kıble, namazda yönelinen Kâbe'nin bulunduğu yöndür. Mekke'ye uzak bir yerde yönü bulmak için iki şeye ihtiyaç vardır: bulunduğunuz yerden Kâbe'ye olan yönün bir açı olarak bilinmesi ve bu açıyı doğru bir yön referansıyla (gerçek kuzey) işaretleyebilmek. En sık yapılan hata, ikincisinde manyetik pusulayı gerçek kuzey sanmaktır.

Kıble açısı nasıl hesaplanır?

Dünya küre biçimli olduğundan iki nokta arasındaki en kısa yol, düz bir harita çizgisi değil büyük daire yayıdır. Kıble açısı, bulunduğunuz noktadan Kâbe'ye giden büyük daire yayının başlangıç yönünün gerçek kuzeye göre saat yönünde ölçülen açısıdır. Kâbe'nin koordinatları yaklaşık 21,4225° kuzey, 39,8262° doğudur. Açı değeri sıfır derece kuzeyi, doksan derece doğuyu, 180 derece güneyi gösterir.

İstanbul için bu açı yaklaşık 151,6°'dir, yani yön güneydoğuya yakındır. Aynı noktada harita uygulamalarındaki düz çizgi (Web Mercator projeksiyonu) yaklaşık 154,8° gösterir ve 3 derece kadar sapma yaratır; bu nedenle kıble hesabında büyük daire açısı esas alınmalıdır.

Coğrafi kuzey ile manyetik kuzey

Kıble açıları gerçek (coğrafi) kuzeye göre verilir. Pusula iğnesi ise Dünya'nın manyetik alanını izler ve manyetik kuzey, bulunduğunuz yere ve yıla göre gerçek kuzeyden birkaç derece sapar. Bu farka manyetik sapma (deklinasyon) denir. Türkiye için sapma doğu yönünde birkaç derece düzeyindedir; İstanbul için yaklaşık 6° doğu sapması olduğu kabul edilir. Düzeltme yapılmadan 151,6°'ye bakılırsa yaklaşık 6° hata ortaya çıkar.

Akıllı telefonlar genellikle manyetik sensörün ölçümünü sapma modeliyle düzelterek gerçek kuzeyi gösterir. Pusula uygulamasının "gerçek kuzey" modunda olup olmadığını ayarlardan kontrol edin; uygulamanın hangi kuzeyi kullandığı yazmıyorsa sonucu başka bir kaynakla doğrulamak gerekir.

Telefon pusulası nasıl kalibre edilir?

1. Telefonu bir mıknatıslı kılıf, manyetik tutucu, hoparlör, büyük metal eşya veya elektrikli cihazdan uzak tutun; bunlar manyetik alanı bozar.
2. Pusula uygulamasını açın. Kalibrasyon uyarısı çıkarsa telefonu havada 8 rakamı çizer gibi her eksende döndürün.
3. Telefonu yere paralel, düz tutun. Eğik tutulduğunda iğne doğru yönü göstermeyebilir.
4. Konum servisini açın; uygulama bulunduğunuz yere göre sapmayı hesaplayabilsin.
5. İki üç kez dönüp aynı yöne bakıp sonucun tutarlı olup olmadığına bakın. Her seferinde farklı çıkıyorsa kalibrasyonu tekrarlayın veya binanın içinde değil açık alanda deneyin.

Güneşle kıble tespiti

Güneş günün belirli bir anında tam kıble yönünde ya da kıbleyle aynı doğrultuda bulunur. Böyle bir anda bir çubuğun gölgesi kıbleye zıt yönde düşer. Bu an her gün ve her şehir için farklıdır ve günlük olarak hesaplanmalıdır; örnek olarak İstanbul'da 9 Ekim 2026 için bu an yaklaşık 11:24'tür. Telefon pusulasından bağımsız olduğu için güneşle kıble, pusulayı doğrulamanın iyi bir yoludur.

Yılda iki gün: güneş Kâbe'nin tepesinde

Güneş yılda iki kez Mekke'de tam tepe noktasına gelir: yaklaşık 27–28 Mayıs ve 15–16 Temmuz günlerinde. Türkiye'nin saati Mekke ile aynı (UTC+3) olduğundan bu an, Türkiye saatiyle yaklaşık 12:18 (28 Mayıs) ve 12:27 (16 Temmuz) civarındadır. O anda güneşin bulunduğu yer dünyanın güneşli her yerinde kıble yönünü gösterir; dikey bir cismin gölgesi tam kıbleye zıt yöne düşer. Bu, pusulaya ihtiyaç duymadan kıble yönünü doğrulamanın bilimsel olarak sağlam yöntemlerinden biridir. Dakikalar yaklaşık değerlerdir; kesin an için bir astronomi kaynağından kontrol edin.

Güneşin kıble yönünde olduğu diğer anlar her şehirde farklıdır ve her gün değişir. Gölge yöntemiyle yön tespiti yaparken gölgeyi uzun ve net görebileceğiniz bir saat seçin; çubuğu düz bir zemine dik yerleştirin ve bir referans çizgisi çizin. Sonuçta pusula ile güneş yöntemi birkaç dereceden fazla ayrışıyorsa pusulanızı yeniden kalibre edin.

Camiler ve sabit yapılar

Bulunduğunuz camide mihrap kıbleyi gösterir; camilerin mihrap yönü genellikle mimari olarak belirlenmiştir ve bunun yerine telefon pusulasıyla yön aramak gerekmez. Otel odası, seyahat veya yeni bir ev gibi durumlarda kıble tespiti için yukarıdaki yöntemlerden yararlanabilirsiniz. Yön tespitinde birkaç derecelik sapmanın hükmü gibi dinî sorular için Diyanet'e (Alo 190 Fetva Hattı) başvurunuz.

Sık sorulan sorular

İstanbul'da kıble açısı kaç derecedir?

İstanbul için kıble açısı gerçek kuzeye göre yaklaşık 151,6°'dir (güneydoğuya yakın bir yön). Kâbe'ye büyük daire uzaklığı yaklaşık 2.407 km'dir.

Telefon pusulası neden yanlış gösterir?

Manyetik sensör çevredeki mıknatıs, metal ve elektrikli cihazlardan etkilenir; ayrıca manyetik kuzey gerçek kuzeyden birkaç derece sapar. Kalibrasyon ve gerçek kuzey ayarı bu hatayı azaltır.

Harita uygulamasındaki kıble çizgisi neden farklı?

Düz haritalarda çizilen çizgi projeksiyon nedeniyle büyük daire yönünden birkaç derece sapabilir. Kıble için büyük daire başlangıç açısı kullanılmalıdır.

Kaynaklar

• Büyük daire (haversine ve ilk yön açısı) formülleri: standart küresel trigonometri; Kâbe koordinatı 21,4225° K, 39,8262° D
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190 Fetva Hattı ve kurul.diyanet.gov.tr fetva arşivi (dinî sorular için)

İlgili rehberler

• Namaz Vakitleri Nasıl Belirlenir? Temkin Nedir?

  Vakitlerin güneşe göre hesaplanışı, Diyanet'in temkin payları ve camideki sabah ezanı farkı.

• Seferîlik: Yolculukta Namaz ve Kasr (90 km, 15 Gün)

  Diyanet'in 90 km ve 15 gün ölçüsü, kasr namazı ve mezhepler arası fark.

• Ezan Telefonumda Çalmıyor: Android (Samsung, Xiaomi, Tecno) ve iPhone Çözüm Rehberi

  Android ve iPhone'da ezan hatırlatıcısının sessiz kalma nedenleri ve adım adım ayarlar.

Tüm rehberler