Namaz Vakitleri Nasıl Belirlenir? Temkin Nedir?
Beş vakit namazın zamanı, Kur'an ve sünnetteki ifadelerin güneşin gökyüzündeki konumuna bağlanmasıyla belirlenir. Bugün bu zamanlar astronomik hesapla önceden bulunur ve takvimlerde dakikasına kadar yayımlanır. Türkiye'de resmî vakit takvimi Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından hazırlanır.
Bu yazıda her vaktin tanımını, hesapta kullanılan temkin kavramını ve Diyanet'in yayımladığı temkin değerlerini, ayrıca camide duyduğunuz sabah ezanının neden takvimdeki imsak vaktinden farklı bir saatte okunabildiğini kaynaklarıyla birlikte sade biçimde anlatıyoruz.
Bilgilendirme amaçlıdır; dinî hükümler için Diyanet'e (Alo 190 Fetva Hattı) başvurunuz.
Altı vaktin tanımı
Günlük takvimlerde altı saat görürsünüz: imsak, güneş, öğle, ikindi, akşam ve yatsı. Bunların beşi farz namazların vaktini, biri (güneş) sabah namazının sona erdiği anı gösterir.
- İmsak: Fecr-i sâdık denen, ufukta yatay yayılan ilk aydınlığın belirdiği an. Sabah namazının vakti ve orucun başlangıcıdır; yatsı vaktinin de sonudur (TDV İslâm Ansiklopedisi, Vakit ve Fecir maddeleri). Dikey yükselen ve gece sayılan fecr-i kâzib bu tanımın dışındadır.
- Güneş: Güneşin doğuşu. Sabah namazının vakti burada biter ve kerahat vakti başlar.
- Öğle: Güneşin gökyüzünde en yüksek noktayı geçip batıya kaymaya başlamasıyla (zeval) girer.
- İkindi: Bir cismin gölgesi, öğle vaktindeki gölgesine ek olarak kendi boyu kadar uzadığında başlar. Bu ölçüye asr-ı evvel denir. Ebû Hanîfe'ye göre ikinci ölçü (gölgenin iki katı, asr-ı sânî) esastır; ancak Diyanet takviminde asr-ı evvel uygulanır.
- Akşam: Güneşin batmasıyla girer. Ramazan'da iftar vaktidir.
- Yatsı: Batı ufkundaki aydınlığın (şafağın) kaybolmasıyla girer ve imsak vaktine kadar devam eder.
Hesap nasıl yapılır?
Bir yerin vakitleri, o yerin enlem ve boylamı ile tarihe göre güneşin yüksekliğinden bulunur. Öğle, güneşin meridyenden geçtiği anla; güneşin doğuş ve batışı, güneşin üst kenarının ufuk çizgisine geldiği anla ilişkilidir. İmsak ve yatsı ise güneşin ufkun belirli bir derece altında olduğu anlardır.
Diyanet, imsak ve yatsıda kullandığı açı değerlerini kamuya açık sayfalarında açıkça yazmaz. Açık kaynak vakit kütüphaneleri ve Aladhan gibi yaygın hesap servisleri ise Diyanet yöntemini fecr için 18°, yatsı için 17° ve aşağıdaki temkin payları ile modeller ve Diyanet vakitlerine çok yakın sonuç verir. Mumin App'in bu sitedeki hesapları da aynı modeli kullanır; bu nedenle sayfalarımızda "hesaplanmıştır" ifadesini kullanıyor ve resmî vakit için Diyanet'e yönlendiriyoruz.
Temkin nedir?
Temkin, bir şehre veya ilçeye tek bir vakit verilirken doğu-batı uzaklığından ve rakım farklarından doğabilecek küçük sapmaları karşılamak için hesaplanan değere eklenen ya da çıkarılan dakika payıdır. Diyanet'in anlatımına göre temkinin amacı, vaktin girmeden girmiş sayılmasını önlemek ve vakit sonlarında da bir güvenlik payı bırakmaktır.
Geçmişte temkin ihtiyat amacıyla fazla uygulanıyor ve vakitler birbirine doğru kayıyordu. Din İşleri Yüksek Kurulu bu uygulamayı 1982'de sadeleştirdi; yeni değerler 1983'te yürürlüğe girdi. Diyanet aşırı temkinin vakitleri birbirine yaklaştıracağını da belirtir.
| Vakit | Temkin | Anlamı |
|---|---|---|
| İmsak | 0 dk | Mevcut içtihat temkine gerek bırakmaz; temkin oruca geç başlatır ya da sabah namazını erkene alırdı. |
| Güneş | −7 dk | Sabah namazının son vakti, hesaplanan doğuştan 7 dakika önce biter. |
| Öğle | +5 dk | Zevalden 5 dakika sonra girer; temkin ve kerahat payı birlikte düşünülmüştür. |
| İkindi | +4 dk | Hesaplanan asr-ı evvel vaktinden 4 dakika sonra girer. |
| Akşam | +7 dk | Hesaplanan batıştan 7 dakika sonra girer; iftarın erken açılmaması için önemlidir. |
| Yatsı | 0 dk | İmsak ile aynı gerekçeyle temkin uygulanmaz. |
Örnek: İstanbul, 9 Ekim 2026
Güneşin astronomik doğuşu İstanbul'da bu tarihte yaklaşık 07:09'dur; −7 dakikalık temkinle takvimde güneş vakti 07:02 görünür. Zeval 12:51'de gerçekleşir, +5 dakikayla öğle 12:56'dır. Astronomik batış 18:34'tür; +7 dakikayla akşam 18:41'dir. İmsak 05:38, yatsı 20:00'dir. Aynı günün tüm vakitlerini İstanbul namaz vakitleri sayfamızdan günlük olarak görebilirsiniz.
Camideki sabah ezanı neden imsaktan geç okunur?
Diyanet'in açıklamasına göre Ramazan ayında sabah ezanı imsak vaktinin tam başında okunur; Ramazan dışında ise güneşin doğuşuna yaklaşık bir saat kala okunur. Amaç, sabah namazının müstehap sayılan vaktinde, yani ortalık ağardıktan sonra kılınmasını kolaylaştırmaktır. Diyanet ayrıca erken okunan ezanın yemeyi haram, geç okunan ezanın yemeyi helal kılmadığını, asıl olanın imsak vakti olduğunu belirtir.
Bu nedenle uygulamada gördüğünüz imsak saati ile mahalle camisinde duyduğunuz sabah ezanı Ramazan dışında yaklaşık bir saat farklı olabilir. Bu bir hata değildir. Diyanet bu bir saatlik ölçü için ayrı bir kesin kural yayımlamadığından cami ezanı saatlerini yaklaşık değer olarak düşünmek gerekir.
Takvime uymak neden önemli?
Din İşleri Yüksek Kurulu'nun 18 Ocak 2023 tarihli 8 numaralı kararına göre namaz, imsak ve iftar vakitlerinin tespitinde takvimlere göre hareket etmek asıldır. Karar, akşam vaktinde temkin uygulandığı için takvimde gösterilen vakitten 2–3 dakika önce yanlışlıkla iftar etmenin orucu bozmayacağını, bundan daha erken iftar edilmesi hâlinde orucun kaza edilmesi gerektiğini belirtir. Bu ayrıntı, vakit saatlerinin dakikasının neden önemli olduğunu gösterir.
Yüksek enlemlerde vakitler
Kuzey enlemi 45°'yi aşan yerlerde yaz aylarında fecr ve şafak tam olarak kaybolmayabilir. Din İşleri Yüksek Kurulu 2009 tarihli kararında bu bölgeler için yatsının şer'î gecenin üçte biri kadar sonra, akşamdan en fazla 1 saat 20 dakika sonra başlayacak biçimde takdir edilmesini kabul etmiştir. 62° enlemin ötesinde 62° vakitleri kullanılır. Türkiye'nin tamamı bu sınırın güneyinde kaldığı için il merkezlerimizde bu kural uygulanmaz.
Sık sorulan sorular
Temkin kaç dakikadır?
Diyanet'in yayımladığı değerler: imsak 0, güneş −7, öğle +5, ikindi +4, akşam +7, yatsı 0 dakikadır. Bu sistem 1982 tarihli Din İşleri Yüksek Kurulu kararıyla sadeleştirilmiş, 1983'te yürürlüğe girmiştir.
İkindi vakti Diyanet takviminde nasıl hesaplanır?
Diyanet takviminde asr-ı evvel esas alınır: gölge, öğle gölgesine ek olarak cismin boyu kadar olduğunda ikindi girer. Ebû Hanîfe'nin görüşü olan asr-ı sânî (iki misil) takvimde gösterilmez.
Uygulamadaki vakit ile Diyanet takvimi arasında fark olur mu?
İlçe bazlı resmî vakitler ile il merkezi koordinatından yapılan hesap arasında koordinat, rakım ve yuvarlama nedeniyle bir iki dakikalık fark çıkabilir. Resmî vakit için Diyanet'in namazvakitleri.diyanet.gov.tr sayfasına bakılmalıdır.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Vakit Hesaplama: Temkin
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Vakit Hesaplama: İmsak
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Vakit Hesaplama: Sabah Ezanı
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu, İkindi namazının vakti ne zaman başlar ve ne zaman sona erer?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu, Karar 8 (18.01.2023): Akşam ezanının yanlışlıkla bir iki dakika erken…
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu, 45. Enlemin Ötesinde Namaz Vakitleri (10.06.2009)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Vakit maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Fecir maddesi
- Aladhan API, hesaplama yöntemleri (Turkey, yöntem 13) ve adhan-js CalculationMethod: Diyanet yaklaşımı için açık kaynak modelleme
Bilgilendirme amaçlıdır; dinî hükümler için Diyanet'e (Alo 190 Fetva Hattı) başvurunuz.
Mumin App hakkında. Mumin App, namaz vakitlerini gösteren ve vakit girince ezanı çalan ücretsiz bir uygulamadır. Reklam göstermez, üyelik istemez.
Mumin App'i tanıyın · Günlük namaz vakitleri · Google Play'den indir
İlgili rehberler
- Kerahat Vakitleri Nedir? Hangi Saatlerde Namaz Kılınmaz?
Güneş doğarken, tepedeyken ve batarken kılınmayan namazlar; Diyanet'in süre ölçüleri.
- Kıble Nasıl Bulunur? Pusula, Güneş ve Kıble Açısı Rehberi
Coğrafi ve manyetik açı farkı, pusula kalibrasyonu ve illerin kıble açıları.
- İmsakiye Nedir? Ramazan 2027 Takvimi ve Önemli Tarihler
İmsakiyenin okunuşu, Ramazan 2027 tarihleri ve imsak ile iftar vakitleri hakkında Diyanet bilgisi.