Reklamsız ve Gizliliğe Saygılı İbadet Uygulaması Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
İbadet uygulamaları, hangi vakitlerde namaz kıldığınızı, nerede olduğunuzu, hangi duaları aradığınızı ve kaza borcunuzu bilebilir. Bu bilgiler yalnızca kişisel değil, aynı zamanda hassas verilerdir. Uygulama seçerken özellik listesinin yanında gizlilik, doğruluk ve güvenilirliğe de bakmak gerekir.
Aşağıdaki liste herhangi bir uygulamayı değerlendirmek için kullanılabilir; belirli bir uygulamayı öne çıkarmak amacıyla hazırlanmamıştır.
1. Dinî veri hassas veridir
6698 sayılı KVKK'nın 6. maddesi; dinî, mezhebi veya diğer inançlar ile sağlık ve cinsel hayata ilişkin verileri özel nitelikli kişisel veri olarak sayar. Bu verilerin işlenmesi için açık rıza gibi istisnalardan birinin bulunması ve gerekli önlemlerin alınması gerekir. Hangi namazları kıldığınız, mezhep seçiminiz veya mazeret günleriniz bu sınıfa girebilir. Uygulamanın bu verileri neden ve nerede sakladığını öğrenin.
2. Gizlilik ve izleme kontrolü
- Reklam var mı? Reklam ağları genellikle cihaz bilgisi toplar. Reklamsız bir uygulama bu yönden daha güvenlidir.
- İzleme ve analiz: Gizlilik politikasında analiz, izleme (tracking) veya pazarlama amaçlı üçüncü taraf kitaplıklar anılıyor mu?
- Hesap zorunlu mu? Hesap gerektirmeyen bir uygulama size bağlı veri biriktirme olasılığını azaltır.
- Konum izni: Namaz vakti için konum yeterlidir; konumun cihazdan çıkıp çıkmadığına dikkat edin. Arka planda sürekli konum izni genellikle gerekmez.
- Gereksiz izinler: Rehber, mikrofon, kamera gibi izinler namaz vakti uygulaması için olağan değildir.
- Veri saklama ve silme: Verilerinizin ne kadar tutulduğu ve nasıl silineceği açıkça yazmalı.
3. Şeffaflık
Uygulamanın yayıncısını (veri sorumlusu) ve iletişim bilgisini, KVKK aydınlatma metnini ve gizlilik politikasını kolayca bulabilmelisiniz. Şirket bilgisi, adres, vergi/Mersis numarası gibi künye bilgilerinin açıkça yer alması güven işaretlerinden biridir. Abonelik veya satın alma varsa fiyat ve iptal koşulları net olmalıdır.
4. Vakit doğruluğu
Namaz ve iftar vakitlerinin dakikası dinî sonuç doğurabilir. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun 8 numaralı kararı, namaz, imsak ve iftar vakitlerinin tespitinde takvimlere göre hareket etmenin esas olduğunu belirtir; akşam vaktinden daha erken iftar edilirse oruç kaza edilir. Bu nedenle uygulamanın hangi yöntemi kullandığını (Diyanet esaslı mı, hangi açılar ve temkin değerleriyle), hesaplamanın il merkezi mi ilçe mi için yapıldığını açıkça yazması önemlidir. Sorunlu görünen bir vakit için Diyanet'in resmî sayfasıyla karşılaştırın.
5. Ezan ve hatırlatıcıların güvenilirliği
Ezan hatırlatıcısının vaktinde çalması telefon üreticisinin pil ayarlarına bağlıdır. İyi bir uygulama, ezanın çalmama ihtimalini kullanıcıya göstermeli ve gerekli izin adımlarını anlatmalıdır. Ayrıntılı çözümler için ezan çalmıyor rehberimize bakabilirsiniz. Kayıttan hatırlatıcılar camide okunan ezanın yerini tutmaz; bu açıkça belirtilmelidir.
6. Kur'an metni ve dinî içerik kaynağı
633 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre (7549 sayılı Kanun'la değişik) Mushafları İnceleme ve Kıraat Kurulu'nun onay ve mührü bulunmayan sesli, görüntülü ve elektronik ortamda hazırlanan Kur'an-ı Kerim yayınları yayımlanamaz. Bir uygulamada Kur'an metni veya tilavet varsa kaynağını ve onay bilgisini yazması beklenir. Meal ve hadis içeriğinde mütercim ve kaynak (kitap, bâb, numara) açık olmalı; kaynaksız ve zincir mesaj türü içerikler tercih edilmemelidir. Dinî bilgilerin Diyanet kaynaklarına bağlandığını görmek de güven verir.
7. Lisans ve telif
Din İşleri Yüksek Kurulu, izinsiz yazılım, kitap ve müzik kullanmanın caiz olmadığını belirtir. Dindar kullanıcı için bir uygulamanın hangi ses, meal, hadis veya metin kaynağını hangi lisansla kullandığını açıkça yazması da bir güven işaretidir. Uygulamanın "Hakkında" veya "Kaynaklar" bölümünde bu bilgi bulunuyorsa olumlu bir göstergedir. Ayrıca Kur'an tilavetini ve mealini kimin okuduğunu ya da çevirdiğini görmek de beklenir.
8. Ücretli özellikler ve aile paylaşımı
Ücretsiz görünen uygulamalar gelirini reklamdan veya veri analizinden sağlıyor olabilir; ücretli uygulamada ise fiyat, abonelik süresi ve iptal yolu açık olmalıdır. Aile bireyleriyle paylaşım özelliği varsa hangi bilginin paylaşıldığını (örneğin yalnızca ezanın çalıp çalmadığı) ve bunun için sizden açık onay alınıp alınmadığını kontrol edin. Hassas verinin başkalarıyla paylaşılması varsayılan olarak kapalı olmalıdır.
9. Hızlı kontrol listesi
| Soru | İdeal cevap |
|---|---|
| Reklam var mı? | Hayır |
| Üçüncü taraf izleme kitaplığı var mı? | Hayır veya açıkça belgelenmiş |
| Hesap zorunlu mu? | Hayır |
| Konum cihazdan çıkıyor mu? | Çıkmıyor veya net şekilde açıklanıyor |
| Veri sorumlusu ve aydınlatma metni var mı? | Evet, kolay bulunuyor |
| Vakit yöntemi açıklanmış mı? | Evet, Diyanet esaslı ve temkin değerleriyle |
| Kur'an ve hadis kaynağı belirtilmiş mi? | Evet, onaylı kaynak ve künye ile |
Mumin App bu ilkelere göre çalışır: reklam, üçüncü taraf izleme yazılımı ve çerez kullanılmaz; veriler satılmaz. Uygulamayı geliştirmek için anonim kullanım istatistikleri (ekran kullanımı, sürüm, telefon türü, seçilen şehir, hata kayıtları) toplanır ve ayarlardan kapatılabilir; gizlilik ve KVKK aydınlatma bilgileri açıkça yayımlanır. Ayrıntılar için gizlilik sayfasına bakabilirsiniz. Her uygulamada olduğu gibi Mumin App'in de iddialarını kendiniz kontrol etmenizi öneririz.
Sık sorulan sorular
Namaz vakti uygulaması neden konum ister?
Vakitler bulunduğunuz yerin enlem ve boylamına göre hesaplandığı için konum gerekir. Konumun cihazda kalıp kalmadığı ve arka planda sürekli konum izni istenip istenmediği gizlilik açısından önemlidir.
Dinî veriler neden özel nitelikli kişisel veridir?
6698 sayılı KVKK'nın 6. maddesi dinî, mezhebi veya diğer inançlara ilişkin verileri özel nitelikli kişisel veri olarak sayar; bu nedenle bu verilerin işlenmesi sıkı koşullara bağlıdır.
Uygulamadaki vakitler Diyanet ile aynı mı olmalı?
Türkiye'de resmî vakitleri Diyanet yayımlar. Uygulamalar Diyanet esaslı hesap yapabilir; ancak resmî vakit için Diyanet'in yayını esas alınmalıdır.
Kaynaklar
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, madde 6 (mevzuat.gov.tr)
- 633 sayılı Kanun, madde 6 (7549 sayılı Kanun'la değişik; mevzuat.gov.tr)
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu, Karar 8 (18.01.2023): Akşam ezanının yanlışlıkla bir iki dakika erken…
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Vakit Hesaplama: Temkin
Mumin App hakkında. Mumin App, namaz vakitlerini gösteren ve vakit girince ezanı çalan ücretsiz bir uygulamadır. Reklam göstermez, üyelik istemez.
Mumin App'i tanıyın · Günlük namaz vakitleri · Google Play'den indir
İlgili rehberler
- Ezan Telefonumda Çalmıyor: Android (Samsung, Xiaomi, Tecno) ve iPhone Çözüm Rehberi
Android ve iPhone'da ezan hatırlatıcısının sessiz kalma nedenleri ve adım adım ayarlar.
- Ortak Hatim Nasıl Yapılır? Cüz Paylaşımı ve Vefat İçin Hatim
Cüz paylaşımıyla ortak hatim, adım adım organizasyon ve vefat hatimlerindeki gelenekler.
- Namaz Vakitleri Nasıl Belirlenir? Temkin Nedir?
Vakitlerin güneşe göre hesaplanışı, Diyanet'in temkin payları ve camideki sabah ezanı farkı.