Hicrî Takvim Nedir? Diyanet Takvimi Nasıl Belirlenir?
Hicrî takvim, Müslümanların dinî günlerini belirlemekte kullandığı kameri (ay esaslı) takvimdir. Ramazan, bayramlar ve kandil geceleri bu takvime göre belirlendiği için miladi takvimde her yıl yaklaşık 10-11 gün öne kayar. Bu yazı hicrî takvimin temel özelliklerini ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ay başlarını nasıl belirlediğini anlatır.
Bilgilendirme amaçlıdır; dinî hükümler için Diyanet'e (Alo 190 Fetva Hattı) başvurunuz.
Hicrî takvimin yapısı
Hicrî takvim on iki aydan oluşur ve her ay 29 ya da 30 gündür; ay, yeni ay (hilal) görünürlüğüne göre belirlenir. Bir hicrî yıl yaklaşık 354 gündür, bu da miladi yıldan yaklaşık 11 gün kısadır. Şer'î gün, güneşin batışıyla başlar (TDV İslâm Ansiklopedisi, Vakit maddesi); bu yüzden kandil geceleri bir önceki akşam başlar. Örneğin 5 Mart 2027 Cuma olarak gösterilen Kadir Gecesi, 5 Mart akşamı başlar.
| Hicrî ay | Sıra | Örnek |
|---|---|---|
| Muharrem | 1 | Hicrî yılbaşı; 1 Muharrem 1448 = 16 Haziran 2026 |
| Safer | 2 | — |
| Rebîülevvel | 3 | Mevlid Kandili (11'ini 12'sine bağlayan gece) |
| Rebîülâhir | 4 | — |
| Cemâziyelevvel | 5 | — |
| Cemâziyelâhir | 6 | — |
| Receb | 7 | Regaib (ilk cuma gecesi) ve Miraç (26'sını 27'sine bağlayan gece) |
| Şâban | 8 | Berat Kandili (14'ünü 15'ine bağlayan gece) |
| Ramazan | 9 | Oruç ayı; Kadir Gecesi (26'sını 27'sine bağlayan gece) |
| Şevval | 10 | Ramazan Bayramı (1 Şevval) |
| Zilkade | 11 | — |
| Zilhicce | 12 | Kurban Bayramı (10 Zilhicce) |
Diyanet ay başlarını nasıl belirler?
Diyanet'in anlatımına göre hicrî aylar, hilalin dünyanın herhangi bir yerinde görülebilir olması esas alınarak önceden hesapla belirlenir. Hilal ile yeni ay arasındaki ilişki nedeniyle yeni ayın başlangıcı, kavuşum (içtima) gününden bir gün sonrasına denk gelebilir. Diyanet'in hesap yöntemi meşrudur; hilalin çıplak gözle görülmesi şart değildir (Din İşleri Yüksek Kurulu fetvası).
Bazı ülkeler yalnızca kendi ülkelerindeki görülebilirliği (ihtilâf-ı metâli') ya da kavuşumu esas alır. Bu nedenle ülkeler arasında bir günlük fark olabilir. Diyanet'e göre bu farklar ibadetin sıhhatine zarar vermez; başka bir ülkede bulunan Müslüman bayramı bulunduğu ülkeye göre yapar.
Önümüzdeki tarihler
| Hicrî tarih | Miladi tarih (Diyanet takvimi) |
|---|---|
| 1 Muharrem 1448 (hicrî yılbaşı) | 16 Haziran 2026 |
| 1 Receb 1448 (Üç Aylar) | 10 Aralık 2026 |
| 1 Ramazan 1448 | 8 Şubat 2027 |
| 1 Şevval 1448 (Ramazan Bayramı) | 9 Mart 2027 |
| 10 Zilhicce 1448 (Kurban Bayramı) | 16 Mayıs 2027 |
| 1 Muharrem 1449 (hicrî yılbaşı) | 6 Haziran 2027 |
Tarihler Diyanet'in dinî günler takviminden alınmıştır. Takvimi hesaplamak için bu sitedeki araçlar Diyanet'in yayımladığı tarihleri esas alır; kendi hilal hesabımızı yapmayız. 2027'den sonraki tarihler Diyanet tarafından duyurulana kadar yaklaşık kabul edilmelidir.
Hicrî takvimin kökeni ve kullanımı
Hicrî takvim, Hz. Peygamber'in Mekke'den Medine'ye hicretini başlangıç kabul eder; yıllar bu olaydan itibaren sayılır. Kameri takvim olduğu için mevsimlerle sabit bir ilişkisi yoktur: Ramazan yıllar içinde kışa, yaza ve tekrar kışa kayar. Türkiye'de ibadetlerle ilgili günler hicrî takvime göre, resmî ve sivil hayat miladi takvime göre yürür.
Diyanet, Ramazan, bayramlar ve kandil geceleri gibi dinî günlerin tarihlerini yıllar öncesinden hesaplayarak ilan eder. Bu sayede vakit uygulamaları, takvimler ve kurumlar önceden plan yapabilir. Diyanet'in henüz ilan etmediği çok ileri tarihler ise yaklaşık hesaplanmış kabul edilmelidir.
Dinî günler takvimde nasıl yazılır?
Diyanet'in dinî günler listesinde yazan tarih, gecenin akşamının denk geldiği günü gösterir. Örneğin Kadir Gecesi 5 Mart 2027 Cuma olarak yazılır; gece 5 Mart akşamı akşam ezanıyla başlayıp 6 Mart sabahına uzanır. Ramazan Bayramı 9 Mart 2027'de başlar; arefe bir önceki gün olan 8 Mart'tır. Takvim yaprağında iki farklı gün görmek, hicrî günün gün batımında değişmesinden kaynaklanır.
Başka bir ülkede yaşayanlar için Diyanet'in anlatımı şöyledir: Ramazan ve bayramı başka ülkelerde geçiren Müslüman, bulunduğu ülkenin ilanına göre hareket eder. Bunun sebebi ülkelerin hilal ölçütlerinin farklı olabilmesi ve bu farkın ibadetin sıhhatine zarar vermemesidir.
Hicrî takvimde sık yapılan hatalar
- Her yıl aynı tarih sanmak: Dinî günler miladi takvimde her yıl yaklaşık 10–11 gün öne kayar; bu yüzden geçen yılın Ramazan tarihine bakarak plan yapılmaz.
- Gün ile geceyi karıştırmak: Hicrî gün akşam ezanıyla değişir. Kandil gecesi, takvimde yazan günün akşamında başlar.
- Başka ülkenin ilanını esas almak: Ülkelerin hilal ölçütleri farklı olabilir. Diyanet'e göre başka ülkede bulunan Müslüman, bulunduğu ülkenin ilanına göre bayram yapar.
- Yaklaşık tarihleri kesin sanmak: Diyanet'in henüz yayımlamadığı çok ileri tarihler yaklaşık hesaptır. Önemli bir plan yapacaksanız Diyanet'in güncel dinî günler takvimini kontrol edin.
Hicrî ve miladi tarihi birlikte kullanmak
Günlük hayatta miladi takvim kullanırız ama dinî günler hicrî takvimle ilgilidir. Bu yüzden vakit uygulamalarında ve takvimlerde tarih genellikle iki biçimde gösterilir: örneğin 9 Ekim 2026'nın hicrî karşılığı 28 Rebîülâhir 1448'dir. Hicrî gün akşam vaktiyle değiştiği için akşam ezanından sonra hicrî tarih bir gün ilerlemiş sayılır. Günlük namaz vakitleri sayfalarımızda bugünün hicrî tarihi de yazılıdır.
Sık sorulan sorular
Hicrî takvimde kaç ay vardır?
On iki ay vardır: Muharrem, Safer, Rebîülevvel, Rebîülâhir, Cemâziyelevvel, Cemâziyelâhir, Receb, Şâban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhicce.
Hicrî yılbaşı 2027 ne zaman?
Diyanet takvimine göre 1 Muharrem 1449, 6 Haziran 2027 Pazar gününe denk gelir.
Neden Ramazan her yıl öne kayıyor?
Hicrî yıl yaklaşık 354 gün olduğu için miladi yıldan yaklaşık 11 gün kısadır; dinî günler her yıl miladi takvimde yaklaşık 10-11 gün geriye kayar.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Vakit Hesaplama: Hicrî takvim farkları
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu, Oruca başlamak için hilalin gözle görülmesi şart mıdır?
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Günler 2026
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Günler 2027
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Vakit maddesi
Bilgilendirme amaçlıdır; dinî hükümler için Diyanet'e (Alo 190 Fetva Hattı) başvurunuz.
Mumin App hakkında. Mumin App, namaz vakitlerini gösteren ve vakit girince ezanı çalan ücretsiz bir uygulamadır. Reklam göstermez, üyelik istemez.
Mumin App'i tanıyın · Günlük namaz vakitleri · Google Play'den indir
İlgili rehberler
- İmsakiye Nedir? Ramazan 2027 Takvimi ve Önemli Tarihler
İmsakiyenin okunuşu, Ramazan 2027 tarihleri ve imsak ile iftar vakitleri hakkında Diyanet bilgisi.
- Kandil Geceleri ve Üç Aylar 2026–2027 Takvimi
2026–2027 kandil geceleri ve Üç Aylar tarihleri; Diyanet'in kandil geceleri hakkındaki ifadesi.
- Namaz Vakitleri Nasıl Belirlenir? Temkin Nedir?
Vakitlerin güneşe göre hesaplanışı, Diyanet'in temkin payları ve camideki sabah ezanı farkı.